|
ความผิดปกติทางเพศในเพศหญิง (female sexual dysfunction)
ความผิดปกติทางเพศที่เกิดขึ้นในเพศหญิงนั้น มีสาเหตุความซับซ้อนมากกว่าในเพศชาย ซึ่งนอกจากเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงทางกายวิภาค และสรีระการทำงานของร่างกายแล้ว ยังมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสภาพจิตใจ อารมณ์ความรู้สึก และสังคมแวดล้อมร่วมด้วย
การสำรวจโดย National Health and Social Life Survey (NHSLS) ปี พ.ศ. 2542 ที่ผ่านมาในประเทศสหรัฐอเมริกา พบว่ามีความผิดปกติทางเพศเกิดขึ้นกับเพศหญิงถึง ร้อยละ 43 ของหญิงที่มีอายุระหว่าง 18 - 59 ปี สูงกว่าในเพศชาย ในการสำรวจคราวเดียวกัน ซึ่งพบเพียงร้อยละ 31 เท่านั้น โดยเพศหญิงกว่า 1/3 จะมีความต้องการทางเพศลดลงหรือไม่มีเลย เกือบ 1/4 ไม่สามารถเข้าถึงระยะสุดยอดทางเพศได้ และร้อยละ 20 มีความเจ็บปวดระหว่างประกอบกิจการทางเพศ
การวิจัยศึกษาอื่นก่อนหน้ายังพบอีกว่า ความผิดปกติทางเพศที่เกิดขึ้น มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอายุที่เพิ่มขึ้น โรคความเจ็บป่วยเรื้อรัง สถานภาพสมรส และสุขภาพทางร่างกายของคู่สมรสด้วย โดยแบ่งหมวดหมู่ความผิดปกติทางเพศออกเป็น
1. ความผิดปกติในระยะความต้องการทางเพศ (female sexual desire disorders : FSDD)
2. ความผิดปกติในระยะตื่นตัวทางเพศ (female sexual arousal disorders : FSAD)
3. ความผิดปกติในระยะสุดยอดทางเพศ (female orgasmic disorders : FOD)
4. ความเจ็บปวดทางเพศ (female sexual pain disorders)
นอกจากนี้ ในแต่ละหมวดหมู่ความผิดปกติยังแบ่งย่อย (subclassification) ออกเป็น เกิดขึ้นมาตลอดกับเกิดเป็นขั้นในภายหลัง (lifelong versus acquired) หรือเกิดขึ้นทุกครั้งกับเกิดขึ้นบางเหตุการณ์ (generalized versus situationed) หรือแบ่งตามสาเหตุการเกิด (etiology) ได้แก่ ทางร่างกาย (organic) ทางจิตใจ (psychogenic) และทั้งสองสาเหตุร่วมกัน (mixed)
1. ความผิดปกติในระยะความต้องการทางเพศ (female sexual desire disorders : FSDD)
ความผิดปกติในระยะความต้องการทางเพศนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ
1.1 มีความต้องการทางเพศลดลง (hypoactive sexual desire disorder : HSDD) หมายถึง มีความบกพร่องหรือไม่มีความคิดจินตนาการทางเพศขาดความสนใจต้องการมีความสัมพันธ์ทางเพศ จนทำให้เกิดปัญหาความยากลำบากขึ้นในตนเอง มีสาเหตุจาก ปัจจัยทางจิตใจ (psychogenic factors) ได้แก่ ภาวะซึมเศร้า ความเครียด ความกลัว และปัจจัยร่างกาย (physiological factors) ได้แก่ ความบกพร่องทางฮอร์โมนเพศ โรคความเจ็บป่วยเรื้อรัง การบำบัด รักษาทางยา และการผ่าตัด เป็นต้น
1.2 ความรังเกียจทางเพศ (sexual aversion disorder : SAD) หมายถึง ความรังเกียจกลัว และหลีกเลี่ยงการมีสัมพันธ์ทางเพศกับคู่ของตน บางคนเกิดความรู้สึกขยะแขยง (revulsion) เมื่อคิดถึงการประกอบกิจทางเพศ จนบางครั้งมีอาการแสดงออกทางร่างกายขึ้น เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เหงื่อออกมาก ชีพจรเต้นเร็วขึ้น เวียนศีรษะหน้ามืด เป็นต้น ทำให้เกิดปัญหาความยากลำบากขึ้นในตนเอง หญิงที่มีความรังเกียจทางเพศนี้ ยังมีความต้องการทางเพศเป็นปกติแต่ไม่สามารถเริ่มต้นการสนองตอบจนมีสัมพันธ์ทางเพศได้ มักมีสาเหตุจากความผิดปกติทางจิตใจ เช่น การถูกทารุณกรรมทางเพศมาแต่ในวัยเด็ก (childhood sexual abuse)
2. ความผิดปกติในระยะตื่นตัวทางเพศ (female sexual arousal disorders : FSAD)
หมายถึง ไม่สามารถเข้าถึงระยะตื่นตัวทางเพศ หรือไม่สามารถคงการตื่นตัวทางเพศให้ยาวนานพอ ได้แก่ อารมณ์ความรู้สึกตื่นตัว (subjective excitement) และการสนองตอบที่อวัยวะเพศ (genital response) เช่น การคั่งของเลือดที่อวัยวะเพศ (vasocongestion and swelling) ความลื่นในช่องคลอด (vaginal lubrication) และการสนองตอบในส่วนอื่นๆ ของร่างกาย (other somatic response) ทำให้เกิดปัญหาความยากลำบากขึ้นในตนเอง แม้จะได้รับการกระตุ้นเร้าทางเพศอย่างเพียงพอแล้วก็ตาม
สาเหตุทางจิตใจที่ก่อให้เกิดความผิดปกติในระยะนี้ ได้แก่ ความกังวลกลัว ภาวะซึมเศร้า ส่วนสาเหตุทางร่างกาย ได้แก่ สูงอายุ โรความเจ็บป่วยเรื้อรัง การไหลเวียนเลือดแดง ในช่องเชิงกราน และอวัยวะสืบพันธุ์ลดลงจากการบาดเจ็บ การผ่าตัด รวมทั้งจากยาต่าง ๆ
3. ความผิดปกติในระยะสุดยอดทางเพศ (female orgasmic disorders : FOD)
หมายถึง มีความยากลำบาก ล่าช้า หรือไม่สามารถเข้าถึงการสนองตอบทางเพศระยะสุดยอดทางเพศได้ แม้จะได้รับการกระตุ้นเร้าและมีการตื่นตัวทางเพศอย่างเพียงพอแล้วก็ตาม ทำให้เกิดปัญหาความยาก
ลำบากขึ้นในตนเอง แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ
3.1 ชนิดปฐมภูมิ (primary anorgasmia) คือไม่เคยเข้าถึงการสนองตอบทางเพศระยะสุดยอดทางเพศ จากการประกอบกิจทางเพศมาก่อน มักเกิดจากสาเหตุทางจิตใจ ได้แก่ ความฝังใจในทารุณกรรมทางเพศแต่วัยเด็ก
3.2 ชนิดทุติยภูมิ (secondary anorgasmia) คือ เคยเข้าถึงการสนองตอบทางเพศระยะสุดยอดทางเพศ จากการประกอบกิจการทางเพศมาก่อนหน้า แต่ไม่สามารถเข้าถึงในภายหลัง สาเหตุทางร่างกายที่สำคัญ ได้แก่ การบาดเจ็บในช่องเชิงกราน ภาวะแทรกซ้อนหลักการผ่าตัดในช่องเชิงกราน และการผ่าตัดทางช่องคลอด ภาวะพร่องฮอร์โมนเพศ และยาบำบัดรักษา อาทิเช่น ยากลุ่มที่ใช้รักษาภาวะซึมเศร้า สาเหตุทางจิตใจ ได้แก่ ปัญหาความสัมพันธ์ ภาวะซึมเศร้า เป็นต้น
4. ความเจ็บปวดทางเพศ (female sexual pain disorders)
หมายถึง ความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นที่อวัยวะเพศระหว่างมีสัมพันธ์ทางเพศ ทำให้เกิดปัญหาความยากลำบากขึ้นในตนเอง แบ่งออกเป็น
4.1 ความเจ็บปวดระหว่างประกอบกิจทางเพศ (dyspareunia) หมายถึง ความเจ็บปวดที่อวัยวะเพศที่เกิดขึ้นระหว่างหรือหลังประกอบกิจทางเพศ แบ่งย่อยออกเป็น
4.1.1 ความเจ็บปวดที่ปากช่องคลอด (entrance or superficial dyspareunia) หมายถึง ความเจ็บปวดที่ปลายเปิดปากช่องคลอด เกิดขึ้นขณะสอดใส่ลำองคชาตเข้าไปในช่องคลอด
4.1.2 ความเจ็บปวดในช่องคลอด (vaginal dyspareunia) หมายถึง ความเจ็บปวดที่ผนังด้านในช่องคลอด เกิดจากความฝืด (friction) ขณะขยับองคชาตเข้าออกในช่องคลอด (thrust)
4.1.3 ความเจ็บปวดในอุ้งเชิงกราน (deep dyspareunia) หมายถึง ความเจ็บปวดในอุ้งเชิงกรานเหนือช่องคลอด เกิดขึ้นขณะปลายหัวองคชาตกระแทก (bumping) กับที่ผนังด้านบนช่องคลอด
สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากความผิดปกติทางร่างกาย ได้แก่ การอักเสบติดเชื้อในอวัยวะเพศภายนอก (vulvar vestibulitis) ช่องคลอดอักเสบ (vaginitis) ช่องคลอดฝ่อเหี่ยวลง (senile vaginal atrophy) ในวัยหมดประจำเดือน
สาเหตุทางจิตใจ ได้แก่ ความวิตกกังวลกลัว หรือได้รับการกระตุ้นเร้าทางเพศไม่เพียงพอทำให้น้ำเมือกและสารคัดหลั่งถูกขับออกมาน้อย
4.2 ความเจ็บปวดจากการเกร็งตัวของปากช่องคลอด (vaginismus) หมายถึง ความเจ็บปวดที่อวัยวะเพศ ที่เกิดขึ้นจากการหดเกร็งตัวแน่นอย่างไม่ตั้งใจของกล้ามเนื้อรอบปากช่องคลอดส่วนล่าง 1/3 คือ levator ani muscle ระหว่างพยายามสอดใส่องคชาต นิ้วมือ หรือเครื่องมือเข้าไปในช่องคลอด ส่วนใหญ่เกิดจากสาเหตุทางจิตใจ ได้แก่ ความกลัว ความเจ็บปวดครั้งแรกจากการตรวจภายใน หรือการประกอบกิจทางเพศ สำหรับสาเหตุทางร่ายกายที่พบ ได้แก่ การอักเสบเรื้อรังในช่องเชิงกราน (chronic pelvic inflammatory disease) , endometriosis เป็นต้น
4.3 ความเจ็บปวดจากสัมพันธ์ทางเพศอื่น (noncoital sexual pain disorder) หมายถึง ความเจ็บปวดที่อวัยวะเพศ ที่เกิดขึ้นระหว่างการกระตุ้นเร้าทางเพศ โดยไม่มีการประกอบกิจทางเพศ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากความผิดปกติทางร่างกาย ได้แก่ ความผิดปกติพิการของอวัยวะเพศ การบาดเจ็บที่อวัยวะเพศ endometriosis การติดเชื้ออักเสบที่อวัยวะเพศ เช่น herpes simplex virus, vestibulitis
|